Wat kunst voor de wijk doet

Serie: Extra inzet in de buurt

Iedereen wil zijn of haar buurt schoon, heel en veilig houden. Toch zijn er buurten waar dit niet lukt en waar extra inzet nodig is. Stadsdeel Nieuw-West heeft samen met bewoners een aantal plekken aangewezen die in 2016 en een deel van 2017 deze extra inzet in de vorm van maatregelen kunnen gebruiken. Acht van deze maatregelen worden komende tijd in de Westerpost toegelicht aan de hand van interviews met bewoners, bestuurders en andere betrokkenen. Deze week vertelt dagelijks bestuurder Ronald Mauer (portefeuillehouder kunst & cultuur) over kunst in de openbare ruimte.

Tekst en foto: Shirley Brandeis (i.o.v. stadsdeel Nieuw-West)

Ronald Mauer bij Spring Offering aan het begin van de Burgemeester De Vlugtlaan (gemaakt door de Chileense kunstenares Pau Quintana Jornet)

Ronald Mauer bij Spring Offering aan het begin van de Burgemeester De Vlugtlaan (gemaakt door de Chileense kunstenares Pau Quintana Jornet)

De Beer op het Staalmanplein, de Kleine Kameleon in en rondom het pierenbadje in het Gerbrandypark, de beeldengroep van lammetjes op het Osdorpplein… “Er staan meer dan driehonderd kunstwerken in ons stadsdeel,” vertelt dagelijks bestuurder Ronald Mauer. En daarbij zijn nog niet eens alle uitingen van street art-kunstenaars opgeteld, waaronder Paint Your Future, JL Artworks en het ook buiten de landgrenzen bekende Street Art Museum Amsterdam (SAMA). Met de kleurrijke schildering van Vincent van Gogh en Johan Cruijff aan de Dirk Sonoystraat zette SAMA zich in Geuzenveld eind 2013 goed op de kaart. Het kunstwerk werd aangebracht door de Spaanse kunstenaar Kenor Martinez en staat symbool voor de verbinding tussen stad (met Van Goghmuseum) en buitenwijk (met vele Cruyff Courts). Mauer: “Street art is meer dan een mooi plaatje; er zit een gedachte achter.”  Göhkan Aksoy, voormalig stadsdeeldichter Nieuw-West, voelt dat ook en wil altijd weten wat. “Wie is bijvoorbeeld dat meisje op de muur bij het Jan de Louterpad? Straalt de zon, of straalt het meisje? Dat soort dingen bedenk ik als ik er langs loop.”

“Daar moet je zijn! Enjoy!”
Het stadsdeel geeft SAMA-directeur Anna Stolyarova graag de vrijheid en middelen om de wijken van Nieuw-West op te vrolijken. Mauer: “Street art verfraait, maakt een buurt leefbaarder, veiliger. Hoe dat kan? Denk maar na: heb je liever een grijze muur waar elke graffitispuiter zijn handtekening kan plaatsen of een muurschildering van een echte kunstenaar?” Grauwe, lelijke, lege plekken mooier maken is wat de kunstenaars die SAMA van over de hele wereld aantrekt willen. Mauer: “Het voorkomt de zogenoemde theorie van ‘broken window’, dat stelt dat rotzooi meer rotzooi of erger aantrekt. Een buurt die er mooi uitziet, blijft schoner en voelt veiliger.”Blij is hij dan ook met de street art in Nieuw-West, zeker in de kwetsbare wijken. En op enkele reacties na (zowel het Melkmeisje aan de Martinus Nijhoffstraat als de borstvoeding gevende dame aan de Burgemeester Fockstraat kregen enkele minder positieve reacties) wordt het gewaardeerd. “Het lijkt hier wel een openluchtmuseum,” zegt Geuzenveldbewoonster Thea Schaafsma en slaat daarmee de spijker op de kop, want SAMA geeft ook rondleidingen aan bewoners en toeristen. “Ik viel bijna van mijn fiets toen ik de eerste keer een muurschildering zag,” zegt Warner Hemmes, bewoner van Slotermeer. “Zo mooi! En nog mooier: een week later zag ik daar in de buurt een groep Japanse toeristen zoekend rondlopen. Ik wees meteen: daar moet je zijn! Enjoy!”

Een beer en saamhorigheid
Mooi of niet, daar gaat het niet om, zegt Mauer. “Als bestuurder kijk je er ook fundamenteler naar. Kunst en cultuur verbindt, of dat nou een festival als de Smaakboulevard is of een kunstwerk op straat. En zeker kwetsbare wijken profiteren daarvan. Daar strijken eerst kunstenaars neer omdat er ruimte is en de prijzen laag zijn. Hun creativiteit trekt nieuwe bewoners aan en ook zzp’ers, studenten en horeca. Dat kan zo een bloeiende wijk worden; een mooiere wijk die daardoor veilig wordt en voelt.” En vergeet niet, benadrukt de portefeuillehouder, wat het met de mensen onderling doet. “Kunst kan ook een bepaald saamhorigheidsgevoel met zich meebrengen. Neem de metershoge beer op het Staalmanplein in Slotervaart. Door de buurt met de kunstenaar bedacht en zo iconisch dat het de wijk een identiteit en letterlijk een ontmoetingsplek geeft. En nog mooier, nieuw aanzien!” En Aksoy nogmaals: “Ik woonde indertijd bij die muur waar Cruyff op werd geschilderd. Ik zag de passie waarmee het werd aangebracht. Een vooruitstrevend initiatief vond ik het. Ik kom er inmiddels steeds meer tegen. Neem die aan het begin van de Burgemeester De Vlugtlaan. Weg saaie muur, welkom verbeeldende gezellige muur. En nog wel bij de ingang van ons stadsdeel!” Een opfrisbeurt voor de buurt, noemt Thea Schaafsma street art. “Er mogen er van mij wel meer komen.” En die komen er, onder andere in de onderdoorgang aan de Nicolaas Ruychaverstraat en bij speeltuin Confucius in Geuzenveld en in Osdorp op een transformatorhuisje in de speeltuin in de Reimerswaalbuurt.

Dat ene dropwinkeltje
En meer street art wil ook Mauer, als ook meer betrokkenheid van bewoners zelf bij de keuze van de ontwerpen.” Hij ziet de toeristendrommen er al op afkomen. Zoals hij zelf laatst in Berlijn dat ene unieke dropwinkeltje buiten het centrum bezocht. “Met onder andere street art kan ons stadsdeel mensen van buitenaf aantrekken. Als toerist kun je gerust een half dagje op het strandje bij de Sloterplas liggen, dan lekker ergens lunchen en dan nog een uurtje of wat een rondleiding door SAMA of het Van Eesterenmuseum meepakken.” Hij blijft keer op keer de vergelijking met Kreuzberg in Berlijn maken. “We hebben een heel aantrekkelijke mix hier. En ook nog eens een museum, SAMA dus, dat haar eigen collectie maakt. Hoe uniek is dat!” Maar, benadrukt Mauer, “kunst is niet zaligmakend. We moeten ook gewoon zorgen dat het zwerfvuil wordt aangepakt en dat er wordt gehandhaafd op parkeren. Dat, tezamen met kunst, maakt een buurt schoon, heel en veilig.”

 

Eerder verschenen in de Westerpost in deze serie: ´Bakkie bij een bakkie´ over zwerfvuilaanpak (5 oktober), ´Hulp bewoners hard nodig´ over woningbeveiliging (12 oktober) en ‘Sport laat jongeren bloeien’ (19 oktober). Alle artikelen bijeen vindt u op www.amsterdam.nl (klik op Bestuur en organisatie > bestuurscommissies> Nieuw-West> Extra inzet in uw buurt).