Van het net af in Amsterdam Nieuw-West

Wat bezielt Koos Marinus (34) eigenlijk?

Zelf zorgen voor je eigen elektriciteit en warmte. Leraar Koos, designer Frank en anderen kozen ervoor en wonen comfortabeler dan ooit. Wie zijn deze Amsterdammers die van hun huis een duurzame energiecentrale maakten? En wat bezielt hen eigenlijk? Een portret van 3 ‘gewone’ Amsterdammers die besloten op energiegebied  ‘all the way’ te gaan.

Deel 1: interview met Koos Marinus uit Amsterdam Nieuw-West

Net als zijn vader, houdt Koos Marinus(34) enorm van fikkies stoken. En buiten zijn. Als kind kon hij eindeloos spelen op het braakliggende terrein achter hun huis in Drachten. Ook heeft hij goede  herinneringen aan de natuurvakanties die ze toen hadden: kamperen in de Ardennen of logeren in een blokhut in Noorwegen. Toch woont dit Friese buitenkind tegenwoordig in Amsterdam Nieuw-West met vriendin Suzanne (36), afkomstig uit Groningen, en dochter Rozemarijn (4). “Ik droom nog steeds van een boerderijtje in the middle of nowhere maar Suzanne wil dat absoluut niet.”

Onafhankelijk van elkaar verhuisden Koos en Suzanne, beiden opgeleid als basisschool leerkracht,  zo’n 6 jaar geleden van het Noorden naar het Westen van het land omdat er in Amsterdam meer werk was. Ze ontmoetten elkaar op school: “Er stapte tijdens de Kerstborrel ineens een leuke nieuwe kleuterjuf binnen. Ik woonde zelf pas 2 maanden in Amsterdam, kon het Vondelpark nog niet eens vinden, maar beloofde haar de stad te laten zien. Van het één kwam het ander. 5 maanden later was ze zwanger van Rozemarijn.”

Suzanne was in het begin doodongelukkig in Amsterdam. Hun afspraak was om, als Rozemarijn 4 werd, terug te verhuizen naar het Noorden. Het liep anders. Suzanne maakte veel nieuwe vrienden en wilde toch blijven. Ze besloten een huis te kopen. “We huurden al een tijd een huis in Osdorp voor €950 per maand. Dat vonden we zo enorm hoog. Toen zijn we eens gaan onderzoeken hoeveel het zou zijn als we zouden kopen.”  In juli 2016 kochten ze een eengezinswoning van 100 m2 in Slotermeer, vlak naast het Sloterpark. “Nu betalen we, inclusief een fikse verbouwing, €750 per maand, waarvan we €450 per maand aflossen.”

Een soort jongensdroom

Het huis was totaal uitgewoond en moest helemaal verbouwd worden. Eén ding was vanaf het begin duidelijk. Er moest een houtkachel in komen, een lang gekoesterde wens van Koos. “Mijn hele jeugd hadden we thuis een houtkachel. Zo lekker die warmte daarvan. Veel minder droog dan van een centrale verwarming. Tenminste zo ervaar ik het. En wat is er nou eigenlijk mooier dan elke dag een fikkie te mogen stoken?”  Verder was het plan het huis zo energiezuinig mogelijk, het liefst energieneutraal, te maken. Die beslissing had Koos al genomen ver voordat hij Suzanne ontmoette. “Toen ik jong was, hoorde ik over zure regen. Toen besefte ik voor het eerst dat mensen dingen doen die de natuur, waar ik zo dol op was, kapot maakte. Daar maakte ik me zorgen over. Ik werd lid van het Wereld Natuurfonds en Greenpeace enzo. Later besloot ik, als ik ooit een eigen huis krijg, moet het energieneutraal worden. Eigenlijk een soort jongensdroom.”

Koos had nauwelijks kennis over energie of installaties maar wel een grote nieuwsgierigheid naar wat er allemaal was en hoe het werkt. Avondenlang zat hij te googelen op ‘energiebesparende maatregelen’ en maakte een plan.  Dat was ook wel nodig want zijn Turkse aannemer Ibrahim was minder gecharmeerd van het idee van energieneutraal verbouwen. “Een prima kerel maar ontzettend eigenwijs. Hij vond het allemaal maar onzin. Vaak deed hij of hij me niet verstaan had en ging hij gewoon zijn eigen gang. Ik moest er bovenop zitten. Vooral bij de isolatie moest ik  elke dag controleren” Koos was daardoor op zichzelf aangewezen “Het is maar goed dat wij als leraren zoveel vakantie hebben, daardoor had ik veel tijd om alles uit te zoeken.”

Murphy’s law

“Tijdens de verbouwing ging alles mis wat mis kon gaan. Het was echt Murphy’s law.”  Zo was er een lekkende zonneboiler, een trillende warmtepomp en een piepende omvormer. “Voor de aanleg van de UTP kabel zijn geloof ik wel 4 verschillende monteurs langs geweest.”  Koos had leverancier ‘Zon in huis’ ingehuurd om te zorgen dat alle installaties zoals zonnepanelen, zonneboiler en warmtewisselaar goed op elkaar afgestemd zouden worden. Bovendien leek het hem handig één aanspreekpunt te hebben in de plaats van allerlei verschillende monteurs en bedrijven. “In praktijk viel dat ontzettend tegen.  ‘Zon in huis’ had bijvoorbeeld op basis van hun satelliet foto gezegd dat er 8 panelen op ons dak pasten maar de monteur die langskwam zei dat er makkelijk 10 op konden. Toen ze kwamen installeren, bleken er toch maar 8 op te kunnen. Hiervoor was een andere omvormer nodig maar die hadden ze niet bij zich. Bovendien moest er eerst goedkeuring van ‘Zon in huis’ komen om minder panelen te leggen dan afgesproken. Die waren die dag onbereikbaar. De monteurs hebben de halve dag op mijn stoep zitten wachten.”

Ondanks alle tegenslagen heeft Koos geen moment overwogen het bijltje er bij neer te gooien.  “Je doet het maar één keer dus je moet gewoon even doorzetten.”  Ook is hij nog steeds onverminderd enthousiast over wat er allemaal mogelijk is: “Zo’n douche warmtewisselaar vind ik gewoon geweldig. Zo’n wonderlijke techniek. Je doucht, het warme water loopt langs het koude water en wordt zo voorverwarmd. Bijna elke keer als ik gedoucht hebt, loop ik half afgedroogd naar boven. Dan zie je dat je het water weer 4 graden bij verwarmd hebt. Je zou er bijna langer door gaan douchen ”

Van het gas af

Helemaal energieneutraal is het huis van Koos en Suzanne nog niet want ze maken nog gebruik van gas. “Mijn vader had mijn moeder die houtkachel min of meer opgedrongen en ze vond het verschrikkelijk. Ze kreeg hem soms niet aan en zat dan met twee kleine kinderen in een ongeïsoleerd koud huis. Dat wilde ik Suzanne en Rozemarijn niet aan doen. Je moet gewoon de thermostaat op 20 graden kunnen zetten en dat het dan meteen warm wordt”  Toch verwacht Koos in minder dan twee jaar ook zonder gasaansluiting te kunnen. De leiding voor de inductiekookplaat ligt er al. “We kijken het nog even aan maar we merken nu al dat het zonder eigenlijk ook wel prima gaat. Suzanne heeft het snel koud. Vroeger had ze veel moeite om uit bed te komen want wij verwarmden de slaapkamers nooit. Nu stapt ze zó uit bed want de temperatuur in huis zakt ’s nachts maar een paar graden als de kachel uit is. De warmte blijft veel beter hangen omdat het zo geïsoleerd is”

Tips van Koos:

  • Maak goed gebruik van alle bestaande subsidies. Dat maakt energieneutraal verbouwen ook financieel aantrekkelijk.
  • Lees je goed in van tevoren. Op de site van Milieu centraal staat echt alles zoals stappenplannen maar ook over hoe je de BTW op je zonnepanelen kan terugvragen.