Tijd voor onderwijskwaliteit, tijd voor een nieuw onderwijssysteem

Amsterdam 17 december 2019 – Nederland is toe aan een nieuw systeem voor het basisonderwijs. Een systeem waarin het onderwijs nauw is verbonden met de gemeenschap, de community, waar ouders en de organisaties in de buurt van de school deel van uitmaken. Dat is de verrassende oogst van de Week van de Onderwijskwaliteit, op de zestien scholen van de Stichting Westelijke Tuinsteden (STWT) vorige week.

“Wij stonden op om een week te werken aan onderwijskwaliteit nu er een schrijnend tekort aan leerkrachten en erg hoge werkdruk heersen op onze scholen”, zegt Joke Middelbeek, bestuurder van STWT. “En met ons stond de community op, de ouders en de organisaties in de wijk. Zij organiseerden spontaan voor meer dan 1000 kinderen per dag een gevarieerd programma en daarnaast waren alle kinderen ook nog eens welkom in de musea en op de schaatsbaan. We willen deze beweging vasthouden, verankeren en duurzaam maken. Dat is de manier om de onderwijskwaliteit vast te houden in tijden van lerarentekort.”

Resultaten

De teams van de zestien scholen in Amsterdam hebben onder professionele begeleiding hard gewerkt aan oplossingen voor het lerarentekort. Elke school volgde een eigen proces, soms samen, dan weer apart. Alle teams begonnen met terug te gaan naar de bedoeling van het onderwijs. Dat heeft resultaten opgeleverd voor de korte, de middellange en de lange termijn. De inzet van de community is een cruciale factor. “Verder is het resultaat zo rijk en gevarieerd dat er op dit moment nog geen compleet overzicht mogelijk is. Na de kerstvakantie gaan we de resultaten verder uitwerken en delen”, aldus Middelbeek.

 

Nieuw onderwijssysteem

Het nieuwe onderwijssysteem is een kanteling van het huidige, verouderde systeem. De leerkrachten kunnen zich richten op de kernvakken als taal, lezen, schrijven en rekenen. Talentontwikkeling, wereldoriëntatie en burgerschap worden onderdeel van de community. Deze biedt een rijke leeromgeving voor de kinderen. De scholen worden een broedplaats voor leren en ontwikkelen. De leerkrachten blijven volledig verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs en een veilige leeromgeving.

 

Lage regeldruk

STWT vraagt van de minister de ruimte om de beweging die nu is ingezet voort te zetten en te verduurzamen, zodat het noodplan van nu een bouwplan voor de nabije toekomst wordt. Er zijn nieuwe functies nodig om de organisatie van het nieuwe systeem mogelijk te maken. Brugfunctionarissen zullen de nieuwe band tussen school en community vorm gaan geven. Roostermakers gaan helpen in de organisatie van het onderwijs en vakdocenten bieden een breed palet aan onderwijs aan. Het vak van leerkracht wordt weer aantrekkelijk en spannend. Het aanzien van het vak neemt toe, omdat de leerkracht de spil is tussen de kinderen en de community.

Broedplaatsfonds

Het verbinden van de scholen aan de communities gaat niet vanzelf en vraagt ontwikkeltijd. De communities zullen hun activiteiten niet gratis kunnen aanbieden. Structurele financiële middelen zijn nodig zijn om het nieuwe onderwijssysteem vorm te geven. STWT heeft de minister gevraagd om een broedplaatsfonds in het leven te roepen waaruit dit gefinancierd wordt. Hoeveel hiervoor nodig is, is op dit moment nog niet in te schatten.

Breder kader

Bovenstaande ideeën en voornemens, die STWT deze week ook heeft besproken met minister Slob en de vaste Kamercommissie voor Onderwijs, moeten in een breder kader worden gezien voor de aanpak van het lerarentekort in de grote steden – en daarbuiten. Vanuit OCW zou het goed zijn om een kader op te stellen over wat er van het onderwijs gevraagd wordt ook in crisistijd. Bijv. kerndoelen halen, welke ruimte er zit in lestijd. Het moet voelen als een kader dat ruimte geeft en aan het onderwijs overlaat hoe we dat in grote steden of daarbuiten kunnen invullen. Het ‘hoe’ moet aan de professionals worden overgelaten.