Jacoba’s aan zet!

Goed gebekt, hart op de tong, echte Amsterdamse supervrouwen. Zo omschrijft Fatima Baba enkele van de vrouwen die tijdens het gesprek aan tafel zitten. Die omschrijving was nog niet lang geleden wel anders. Dankzij ‘Jacoba’s aan zet’ kruipen vrouwen uit de Jacob Geelbuurt uit hun schulp en leren ze opkomen voor zichzelf en hun kinderen. Het project, gesteund door het stadsdeel, gaat door. “We kunnen echt helpen.”

Onze nieuwe webshop is geopend! Op HTTP://www.boekhandeljaspers.nl kun je nu al je Nederlandse boeken bestellen. Voor...

Geplaatst door Boekhandel Jaspers Badhoevedorp op Dinsdag 27 november 2018

Door: Shirley Brandeis

Een groene, kinderrijke buurt; zo kun je de wijk rondom de Jacob Geelstraat – ingeklemd tussen de Johan Huizingalaan, de Comeniusstraat en de Hemsterhuisstraat – omschrijven. Maar de buurt kent ook een andere kant. Veel vrouwen kampen met problemen als armoede en huiselijk geweld, met  zorgen rondom de opvoeding en vooral schaamte. “Dat moesten we doorbreken,” vertelt Fatima Baba van stichting Samenbinding. Samen met gebiedsmakelaar Fatima el Houfi van stadsdeel Nieuw-West initieerde en begeleidt zij sinds de oprichting in najaar 2017 de vrouwengroep met de in de Jacob Geelbuurt toepasselijke naam ‘Jacoba’s aan zet’. De schaamte werd in vele gesprekken tussen de toen nog twintig deelneemsters doorbroken. Inmiddels is de groep bijna honderd vrouwen groot.

Fatima Baba: “Deze vrouwen zien dingen bij andere vrouwen die professionals niet zien.”

Hup, uit die keuken!
Sanae is een van de Jacoba’s van het eerste uur. “Tijdens mijn huwelijk werd ik afhankelijk van mijn man. Ik, als getogen Amsterdamse! Ik durfde op een gegeven moment niet meer te fietsen, niet met mensen te praten. Twee jaar geleden ging ik het helemaal anders doen. Mijn moeder overleed en zei me op haar sterfbed dat ze wil dat ik ga leven.” De scheiding deed Sanae goed; ze nam de regie over haar eigen leven. “De eerste keer in de tram was wel eng. Inmiddels fiets ik ook weer.” Een schoolvoorbeeld is ze, een van de ambassadeurs van de Jacoba’s,  die met Fatima Baba in andere buurten in Nieuw-West vrouwen aanmoedigt te doen wat zij heeft gedaan. Praat over je problemen, is haar boodschap. “Het begint met wantrouwen, maar al snel volgt vertrouwen. Ik roep het ze toe: hup dames, uit die keuken! Er is een wereld daarbuiten. Het draait niet alleen om je man en kinderen!”

Community care
Maar als je dat beseft wat dan? Siham: “Deze vrouwen zijn bang. Vragen zich af: hoe neem ik die stap? Sluit je bij ons aan, zeg ik dan. We praten met elkaar, er worden workshops georganiseerd, er zijn trainingen, bijvoorbeeld over budgetteren, schuldhulpverlening en andere regelingen die er zijn om te helpen om uit de armoede te komen, om aan werk te komen ook.  We bespreken van alles en zoeken samen naar oplossingen.” Zelf sloot Siham zich al snel na de oprichting bij de Jacoba’s aan. “De herkenning is de kracht. En dus dat vertrouwen.” Ze weet het nog goed, de dag van de moord. Een jonge vrouw uit hun buurt, door haar eigen man. Een zucht: “Als er een cultuur van praten en vertrouwen was geweest…” Sanae: “Ze zag er heel modern uit, maar toch durfde ze niet met ons te delen wat er binnenshuis gaande was.” Siham: “We kunnen echt helpen in dit soort situaties.” Community care op hoog niveau, noemt Fatima Baba wat er tussen de vrouwen in de Jacob Geelbuurt gegroeid is afgelopen jaar. “En dat blijft zich uitbreiden. Diverse vrouwen zijn na training inmiddels ambassadeur voor andere vrouwen in dezelfde situatie geworden. Wat zij meemaakten, vertellen ze door. Wat zij nu weten, welke hulp je kunt krijgen ook. Deze vrouwen zien dingen bij andere vrouwen die professionals niet zien. Zij komen wel achter de voordeur.”

Een hele andere generatie
De andere vrouw tijdens het gesprek is Amal. Zij ziet dagelijks hoe de tweede generatie die vanuit onder andere Marokko naar Nederland kwam zich ontwikkelt. “Dat is een heel andere generatie dan de eerste. Zo heb ik geleerd dat niemand de baas over mij kan spelen, dat ik zelf moet werken, niet afhankelijk moet zijn.” In haar werk als sportmedewerkster bij de gemeente ziet ze ze nog wel; vrouwen die niet baas in eigen huis of over eigen lijf zijn. Vrouwen met problemen van allerlei aard. “Ik ga met ze in gesprek, vertel over de Jacoba’s, over de hulp die er voor hen is.” Maar wat als de echtgenoot die hulp niet accepteert? Fatima wimpelt dit meteen weg. “Dat zal hoe dan ook gebeuren. Ook als eer een rol speelt. Een werkloze man heb ik eens met een omweg aan werk geholpen, zonder dat ie door heeft gehad dat ik daar samen met zijn vrouw achter zat. Maakt niet uit dat het zo moest, hij is weer trots, verdient geld voor zijn gezin, de vrouw heeft weer lucht.” Amal knikt. “Soms moet je mensen bij de hand nemen, enorm ingrijpen, de ogen openen door te zeggen: wil je dit voor de rest van je leven? Soms nemen ze hele kleine stapjes. Maar dan nog, het is iets.”

Van onschatbare waarde
Het stadsdeel heeft ‘Jacoba’s aan zet’ opgenomen in de gebiedsplannen voor Slotervaart. “Voor het zelfbewustzijn, de emancipatie en de integratie van vrouwen zijn de Jacoba’s van onschatbare waarde,” zegt stadsdeelvoorzitter Emre Unver. “En eigenlijk ook voor de mannen, zoals het voorbeeld van Fatima laat zien.” Fatima en ambassadeurs trekken daarom meer wijken in, naar de Lodewijk van Deysselbuurt, naar de Theodorus Dobbebuurt. Lachend: “Ja, misschien noemen we het daar wel de Lodewiekes en Theodora’s aan zet!” Alle ervaringen en talenten worden dit najaar ook gebundeld in het voormalige Comenius Lyceum aan de Derkinderenstraat, waar broedplaats Lola Luid intrek heeft genomen. De tafel met thee staat er klaar voor het gesprek, terwijl ondertussen diensten als strijken of massages – om maar twee uitersten te noemen – worden geleverd door de vrouwen uit de buurt aan de buurt; bijvoorbeeld aan medewerkers uit de vele kantoren op het World Fashion Centre. Fatima: “Dit is het nieuwe welzijnswerk! Bedrijvigheid van moeders rond de keukentafel, waar iedereen – ook hun kinderen, ook de doelgroep die professionals vaak niet kunnen bereiken – binnenloopt.” Haar netwerk kent geen grenzen. Topvrouwen zullen er over de vloer komen, om te zien, te helpen, te doen. “We zijn het buurthuisniveau echt voorbij.”

En ook de stilte zijn ze voorbij. Fatima el Houfi. “De vrouwen die ik eerst in donkere, vaak kleurloze kleding hun kinderen stilletjes naar school zag brengen, zie ik nu in fleurige kleding, opgemaakt ook. Ze gaan eruit, werken aan zichzelf, praten met elkaar, helpen elkaar en ondernemen leuke dingen.” Kort samengevat: ze leven. Ze zijn aan zet, deze Jacoba’s.