Comenius komt met uniek concept

Leren voor de toekomst in het Econasium

Slotervaart – Leerlingen echt iets meegeven voor hun toekomst. Dát wil het Comenius Lyceum aan de Derkinderenstraat. Een extra programma over de toekomst van de wereld, hun wereld, geeft jongeren de kans vroeg in hun leven duurzaam te denken en hun blik vast te richten op wat er buiten de schoolmuren gebeurt. Eelko Kruse, coördinator Econasium én wiskundedocent op de school, legt uit.

Shirley Brandeis

Blijheid tijdens uitreiking van de certificaten (foto: Comenius Lyceum)

Blijheid tijdens uitreiking van de certificaten (foto: Comenius Lyceum)

Logische vraag, en graag in één zin uitleggen: wat is een Econasium?
“In één zin gaat niet lukken; het is zo veelomvattend. Duurzaamheid is waar het om draait in ons Econasium, maar dat betekent niet dat we het alleen over energie en milieu hebben. De term duurzaam werkt namelijk in alles door. Neem de onderbouw, waar we anderhalf jaar geleden gestart zijn met ons Econasium. Daar krijgen kinderen nu binnen het reguliere lesprogramma zogenoemd competentieonderwijs. We hebben vooraf zeven competenties voor de brugklas opgesteld die ze als basis voor de bovenbouw nodig hebben. Denk aan samen kunnen werken, presenteren of creatief zijn. Deze competenties heb je nodig in de toekomst. Dat is ook duurzaamheid.”

Krijgen alle klassen les in het Econasium?
“We zijn  in het schooljaar 2014-2015 in de eerste klas van start gegaan met Econasiumactiviteiten. Er zijn nu dus al twee leerjaren, klas 1 en 2, die meer uit het onderwijs halen. Niet dat leerlingen en docenten nu veel meer moeten doen. Nee, we kijken vooral met een andere blik. Zo kijken we tijdens de jaarlijkse schoolreis naar Texel extra goed hoe kinderen zich sociaal bewegen binnen de groep, of ze hulpvaardig zijn, hoe hun eetgedrag is.”

Krijgen ze daar een cijfer voor?
“Leerlingen kunnen het hele schooljaar door sterren verdienen. Voor elke activiteit en voor elk uitstapje weten ze vooraf wat er van hen wordt verwacht. Ze bepalen zelf waar ze aan willen werken en achteraf reflecteren ze ook zelf. Uiteindelijk leidt dat tot certificaten in brons, zilver of goud die we twee keer per jaar officieel uitreiken. Daarnaast kunnen ze ook blijk van vaardigheden geven tijdens projecten over duurzaamheid. Zo gaan we nog van ingezameld plastic een kunstwerk maken en de Amsterdamse waterleidingduinen onderzoeken.”

En in de bovenbouw?
“Volgend schooljaar gaat de eerste lichting Econasiumleerlingen (dat zijn de huidige tweedeklassers) zoals op elke school een profiel kiezen. Vanaf de vierde klas – of misschien beginnen we wel aan het eind van de derde – gaan ze of naar de Havo of naar het VWO waarbij ze kunnen kiezen: met of zonder Econasium. Wie voor kiest, moet dit ook motiveren, onder andere tijdens een sollicitatiegesprek.”

Sollicitatiegesprek?
“In de onderbouw is het Econasium geïntegreerd in alle vakken. In de bovenbouw is het een extra programma waarbij je ook extra uren gaat maken. Je keuze voor het Econasium moet goed gemotiveerd zijn. In een gesprek dat plaatsvindt als een echte sollicitatie kan dat blijken. Maar natuurlijk tellen ook andere factoren mee, zoals werkhouding, een goed rapport, taal- en rekenvaardigheid, certificaten met sterren en referenties.”

 Ik kan me voorstellen dat het Econasium uitermate geschikt is voor de natuurprofielen.
“Zeker ook voor de andere. Het Econasium richt zich op de wereld om ons heen; dat is meer dan natuur en milieu. Daarom gebruiken we graag de term duurzaamheid bij de uitleg, omdat dat heel breed is. Denk aan maatschappelijke duurzaamheid, waarbij het onderwerp vluchtelingen aan bod kan komen, of economische duurzaamheid. Je kunt de ecologische kant ermee opgaan, dan kom je wel uit bij natuur en milieu, maar ook de technische kant, waarbij we denken aan innovaties die de wereld en de mensheid ten goede komen. Iedereen hier op school kan zich zo specialiseren in de richting  die hem of haar interesseert.”

Hoe gaat het Econasium er straks in de bovenbouw uitzien?
“De projecten zullen groter zijn en onderwerpen bevatten die de leerlingen zelf aandragen. Ook kunnen we bijvoorbeeld een vraagstuk dat vanuit bedrijfsleven, hogescholen of universiteiten waarmee we samenwerken komt, behandelen. We willen de leerlingen goed voorbereiden op later. Hen laten inzien welke competenties zij hebben en bij welke studie of welk beroep die het beste passen.”

Heb je concrete voorbeelden?
“We zijn samen met een oud-leerling die forensisch onderzoek heeft gestudeerd een project over onrechtmatig verkregen bewijs aan het ontwikkelen. Denk aan de zaak rond O.J. Simpson, die daardoor werd vrijgesproken. Dit onderwerp combineren we met de advocatuur, met technische natuurkunde en met duurzaamheid – ‘Hoe kun je op een duurzame manier bewijs verkrijgen?’ kan dan een vraag zijn om te onderzoeken – waardoor je meer kennisvelden erin betrekt. Leerlingen met de profielen Economie & Maatschappij en Cultuur & Maatschappij kunnen zich dan bijvoorbeeld storten op onderzoek van ons rechtstelsel. Je kunt met één onderwerp dus alle kanten op in alle profielen.”

Kun je er ook buurtgericht iets mee?
“Nieuw-West is een prachtig gebied voor onderzoek. Er wordt constant gebouwd, gesloopt, ontwikkeld en er is aandacht voor duurzaamheid. Zo werken we nu al samen met basisscholen in de buurt, waar ik masterclasses over duurzaamheid geef, en met Vilentum, een hogeschool voor groene studies in Almere. Ook is de VU middels de Pre University College een partner. Daarmee kom ik dicht bij mijn droom en die van andere docenten: een doorlopende leerlijn van basisschool via middelbare school naar vervolgopleiding.”

Over buurt gesproken, jullie nieuwe onderkomen per eind 2017 staat middenin de Jacob Geelbuurt. Wat kunnen we daar verwachten?
“Ik ben nauw betrokken bij de inrichting van het Econasium daar. Zo komt er een ecolab: een werkplek  waar proefjes en simulaties kunnen worden uitgevoerd en leerlingen apart van het reguliere schoolprogramma hun projecten kunnen doen. Er komt in samenwerking met de Hortus een ecokas met een collectie planten voor onderzoek. We kunnen er samenwerken met de twee basisscholen in de straat, denk aan een lesprogramma over biologisch geteeld groente en fruit, dat we later weer in een winkel aan buurtbewoners kunnen verkopen, die trouwens in het gebouw ook een buurtcentrum krijgen. Als dat niet een mooi voorbeeld van duurzaam is!”

Comenius Lyceum, Derkinderenstraat 44, Amsterdam-Slotervaart. Zie ook www.econasium.com en www.comeniuslyceum.nl. Contact: 020 614 03 05 en comenius@comeniuslyceum.nl.